Radomski Czerwiec ’76 wraca do muzeum. Będą wystawy i tajna drukarnia

W Radomiu pamięć o Czerwcu ’76 nie zamyka się w samym wspomnieniu. Muzeum im. Jacka Malczewskiego przygotowało program, który łączy historię robotniczego buntu z filmem, sztuką i edukacją, a w tle stale wybrzmiewa jedno słowo – wolność. To nie będzie pojedynczy akcent, lecz cały ciąg wydarzeń rozpisany na kolejne miesiące. Wspiera go Samorząd Województwa Mazowieckiego, dzięki czemu jubileusz zyskuje skalę godną rocznicy, która od lat mocno zapisuje się w pamięci miasta.

• Najpierw zakłady, potem bunt i język wolności
• Kieślowski na dziedzińcu i warsztaty w „tajnej drukarni”
• Wajda, fotografia i kalendarz, który się nie zatrzyma na jubileuszu

Najpierw zakłady, potem bunt i język wolności

Pierwszym sygnałem, że muzeum bierze udział w obchodach 50. rocznicy Radomskiego Czerwca ’76, jest wystawa poświęcona Zakładom Metalowym w Radomiu. Ekspozycja „Zakłady Metalowe w Radomiu – ze zbiorów Works 11” potrwa od 17 kwietnia do 31 października 2026 roku i przypomni największy zakład przemysłowy w powojennej historii miasta.

W salach pojawią się pamiątki związane z codziennością pracowników oraz obiekty dokumentujące produkcję zbrojeniową. To ważne, bo właśnie ten przemysłowy świat tworzył tło dla wydarzeń, które w czerwcu 1976 roku zmieniły lokalną historię i wpisały Radom do ogólnopolskiej opowieści o sprzeciwie wobec władzy.

Najmocniej wybrzmi jednak wystawa „Głód wolności. Radomski bunt. Czerwiec 1976”, zaplanowana od 12 czerwca do 31 października 2026 roku. Jej osią mają być nie tylko fakty, ale też artystyczny ślad protestu i doświadczenie życia pod presją ograniczeń. Pojawią się obrazy, grafiki, plakaty, rzeźby i wydawnictwa drugiego obiegu.

Kieślowski na dziedzińcu i warsztaty w „tajnej drukarni”

W programie znalazł się także film. 25 czerwca na dziedzińcu muzeum odbędzie się plenerowy pokaz „Krótkiego dnia pracy” w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego. To tytuł mocno związany z radomskimi wydarzeniami, więc seans nie będzie tylko kinowym dodatkiem, ale kolejnym sposobem rozmowy o pamięci i emocjach sprzed półwiecza.

Po projekcji zaplanowano debatę z udziałem prof. Krzysztofa Kornackiego oraz dr. Mateusza Wernera. Taki układ ma znaczenie: film otwiera drogę do rozmowy, a sama rozmowa pozwala zobaczyć Czerwiec ’76 nie jako zamknięty rozdział, lecz jako historię nadal domagającą się interpretacji.

Muzeum przygotowuje też warsztaty edukacyjne „Zaczęło się w Radomiu”. Uczestnicy zajrzą do muzealnej „tajnej drukarni”, gdzie poznają realia opozycyjnej działalności w PRL i wykonają pamiątkowe koszulki nawiązujące do tamtych wydarzeń. To propozycja, która łączy lekcję historii z działaniem własnymi rękami, a przez to łatwiej zostaje w pamięci niż sama plansza czy opis.

Wajda, fotografia i kalendarz, który się nie zatrzyma na jubileuszu

Muzeum patrzy też dalej niż sam rok rocznicowy. Jesienią 2026 roku pokaże wystawę „Dyrygent X Muzy z Radomia. Andrzejowi Wajdzie w 100. rocznicę urodzin i 10. rocznicę śmierci”. Ekspozycja przypomni związki reżysera z Radomiem oraz jego dorobek artystyczny, a wśród prezentowanych materiałów znajdą się prace plastyczne, plakaty filmowe i rodzinne pamiątki.

Na tym jednak program się nie kończy. W 2027 roku ma zostać pokazana wystawa fotografii Jacka Turczyka „Współczesny Radom na «starej» fotografii”. To pomysł, który zestawi współczesne miasto z analogowym sposobem patrzenia na nie i pozwoli zobaczyć znajome miejsca w nieco innym świetle.

Obchody 50. rocznicy Radomskiego Czerwca ’76 tworzą szerszy miejski kalendarz, w którym muzealne wydarzenia są jednym z ważniejszych filarów. Wśród zapowiadanych punktów znalazły się także koncert Jean-Michela Jarre’a 19 czerwca, Półmaraton Radomskiego Czerwca ’76 21 czerwca, uroczystości patriotyczne 25 czerwca oraz plenerowy koncert nad zalewem na Borkach 27 czerwca. Razem składają się na rocznicę, która nie ogranicza się do wspomnienia, ale próbuje opowiedzieć je na nowo – przez kulturę, sztukę i spotkanie z historią.

na podstawie: Urząd Miasta Radom.