Emilia Konwerska z Nagrodą Gombrowicza. Marcin Czarnik pojedzie do Vence

Podczas uroczystości w Radomiu literatura eksperymentalna spotkała się z krótkimi, mocnymi wystąpieniami laureatów. Emilia Konwerska otrzymała Nagrodę Literacką im. Witolda Gombrowicza za książkę „Rzeczy robione specjalnie”, a Marcin Oskar Czarnik zdobył rezydencję w Vence. Oprócz pieniędzy i statuetki laureatka dostała także przedmiot nawiązujący do patrona nagrody – lornetkę, symbol uważnego przyglądania się światu.

Czterdzieści krótkich próz przekonało kapitułę

Emilia Konwerska została laureatką XI edycji Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. Jej książka „Rzeczy robione specjalnie”, wydana przez ArtRage, przyniosła jej 40 tys. zł, statuetkę oraz lornetkę. Jury doceniło odwagę autorki i odejście od klasycznego modelu opowiadania.

„Rzeczy robione specjalnie” składa się z 40 krótkich próz. Jak wyjaśniał prof. Jerzy Franczak, przewodniczący kapituły, teksty nie prowadzą czytelnika według typowego schematu fabularnego. Zamiast tego wykorzystują pozornie błahe sytuacje, unikają jednoznacznych zakończeń i zmuszają do samodzielnej interpretacji.

„Postanowiliśmy wyróżnić książkę odważną i wybitnie samoswoją” – mówił prof. Jerzy Franczak, cytowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego.

Laureatka podziękowała kapitule, osobom, które czytały jej książkę, oraz wydawnictwu. Zwróciła uwagę, że laudacja była dla niej szczególnie poruszająca.

Marcin Oskar Czarnik spędzi miesiąc w Vence

Kapituła przyznała także rezydencję literacką w Vence na południu Francji. To miejscowość, w której ostatnie lata życia spędził Witold Gombrowicz. Miesięczny pobyt otrzyma Marcin Oskar Czarnik, autor książki „Trzy dni, trzy noce”, opublikowanej przez wydawnictwo Filtry.

Weronika Murek, członkini kapituły, podkreślała, że Czarnik sięga po tematy często przedstawiane w polskiej literaturze z dużą powagą. W jego książce pojawiają się między innymi religia, emigracja, narodowe cierpienie, memy, slang, gwara, Power Rangers i statystyki posiadania piłki przez FC Barcelonę.

„Marcin Oskar Czarnik wziął się za tematy, o których polska literatura często pisze na klęczkach: religię, emigrację, narodowe cierpienie i napisał o nich z dużą dezynwolturą” – mówiła Weronika Murek, cytowana przez Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego.

Laureat rezydencji ograniczył swoje wystąpienie do krótkiego podziękowania. W tej edycji wśród nominowanych dominowały właśnie krótkie formy literackie.

120 zgłoszeń i pięć książek w finale

Nagroda ustanowiona przez radomski samorząd należy do najważniejszych polskich wyróżnień dla debiutujących prozaików. Jest przyznawana za pierwszą albo drugą książkę napisaną po polsku i należącą do literatury artystycznej. Pierwszą edycję rozstrzygnięto w 2016 roku.

W edycji obejmującej książki wydane w 2025 roku zgłoszono 120 tytułów. W kwietniu kapituła wybrała 16 książek na dłuższą listę, a w czerwcu wskazała pięcioro finalistów:

• Marcin Oskar Czarnik, „Trzy dni, trzy noce”, Wydawnictwo Filtry,
• Marcin Czub, „Natura dziury”, Wydawnictwo Ha!art,
• Dorota Grabek, „Zmartwychwstanki”, Wydawnictwo Czarne,
• Emilia Konwerska, „Rzeczy robione specjalnie”, Wydawnictwo ArtRage,
• Arek Kowalik, „Dźwięki ptaków”, Wydawnictwo ArtRage.

Każda z nominowanych osób otrzymała 5 tys. zł dzięki wsparciu Samorządu Województwa Mazowieckiego. Oznacza to, że udział w finale wiąże się z osobnym wyróżnieniem finansowym, niezależnie od głównej nagrody.

W skład tegorocznej kapituły weszli Joanna B. Bednarek, Weronika Murek, Katarzyna Sawicka-Mierzyńska, prof. Jerzy Franczak, Piotr Kofta, Janusz Margański i Piotr Sadzik. Sekretarzem nagrody jest Tomasz Tyczyński.

Nagrodę organizują Prezydent Radomia oraz Muzeum Witolda Gombrowicza. Honorowy patronat sprawuje Rita Gombrowicz, a partnerem strategicznym jest Samorząd Województwa Mazowieckiego. Wydarzenie otrzymało także dofinansowanie z budżetu województwa w ramach zadania „Gombrorocznice 2026”. Wśród partnerów festiwalu są między innymi Miejska Biblioteka Publiczna w Radomiu, Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia, Zespół Szkół Muzycznych, Teatr Powszechny oraz Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji.

na podstawie: Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego.